شوال به عزم دار الخلافه طهران نهضت فرمودند و روز غره ذىحجه اين سال [ 1287 ] « 1 » : شهر طهران به فر قدوم ميمنت لزوم شاهنشاهى مزين گرديد . و هم در اين سال [ 1287 ] : خداى متعال ولدى ارجمند و پسرى سعادتمند به شاهنشاه - زادهء اعظم حضرت اسعد اشرف و الا ، سلطان مسعود ميرزا ظل السلطان فرمانفرماى مملكت فارس ادام اللّه بقاه در شهر شيراز عنايت فرموده ، او را نواب و الا سلطان حسين ميرزا جلال الدوله گفتند . و هم در اين سال [ 1287 ] : اين بنده گنهكار ايزد متعال مؤلف اين فارسنامه ناصرى به عزم اداى حجة الاسلام و زيارت آستانه مقدسه حضرت خير الانام و قبور ائمه بقيع عليهم الصلاة و السلام روز نوزدهم ماه شوال « 2 » از شيراز حركت كرده ، از دو فرسخى شيراز تا نيم فرسخ به كاروانسراى ميان كتل كه نزديك به چهارده فرسخ است ، همه‌جا در ميان برف و يخ رفتيم و روز بيست و سيم اين ماه وارد كازرون شدم و روز بيست و هشتم اين ماه به بوشهر رسيديم و روز پانزدهم ذيقعده بر جهاز آتشى « 3 » سوار شده ، روز بيستم اين ماه وارد شهر مسقط گرديدم و روز بيست و ششم اين ماه وارد شهر عدن شدم و روز سيم ماه ذىحجه به بندر جده رسيدم و شش ساعت از شب هشتم گذشته ، وارد مكه معظمه شدم و بعد از اداى اعمال حج ، روز بيست و هشتم اين ماه ذىحجه به عزم مدينه طيبه از مكه معظمه بيرون رفتيم و روز عاشوراى ماه محرم سال 1288 به مدينه طيبه رسيده ، لوازم زيارت آستانه نبوى و ائمه بقيع صلوات اللّه عليهم را به عمل آورده روز هفدهم اين ماه ، از مدينه طيبه به عزم عود به جده روانه شدم و روز بيست و هشتم اين ماه وارد جده گشتم و روز چهاردهم ماه صفر اين سال از جده بر كشتى آتشى نشسته ، روز نوزدهم وارد بندر حديده « 4 » شدم و روز غره ماه ربيع اول به مسقط رسيدم و روز هفتم اين ماه وارد بوشهر گشتم و روز بيست و پنجم اين ماه به سلامتى عود به شيراز نمودم . « 5 » و عيد نوروز سنه قوىئيل در بيست و نهم ماه ذىحجه « 6 » اتفاق افتاد و اعليحضرت ظل اللهى ، شاهنشاه معدلت شعار ناصر الدين شاه قاجار ، ادام اللّه بقاه ايام عاشوراى ماه محرم سال 1288 را به تعزيه‌دارى اهل بيت طهارت ( ص ) گذرانيدند . و در اين سال [ 1288 ] : جناب حاجى محمد قلى خان آصف الدوله ، پيشكار و وزير مملكت فارس ، از شيراز احضار به طهران گرديد و وزارت اين مملكت و پيشكارى حضرت اسعد اشرف و الا ، ظل السلطان دام اقباله العالى را به جناب محمد قاسم خان ، والى عم اكرم جناب معير الممالك « 7 » دوست على خان عنايت فرموده ، در ماه صفر اين سال از طهران وارد شيراز گرديد . و هم در اين سال [ 1288 ] : جناب ميرزا فتح على خان صاحب ديوان شيرازى به پيشكارى مملكت آذربايجان و وزارت حضرت اسعد اشرف ، شاهنشاه‌زادهء اعظم مظفر الدين ميرزا

--> ( 1 ) . سفرنامه ناصر الدين شاه به كربلا و نجف ، ص 271 . ( 2 ) . ر ك : فارسنامه ناصرى ، گفتار دوم ، بزرگان سردزك شيراز . ( 3 ) . Steamship : كشتى بخار . ( 4 ) . بندر اصلى يمن در حدود 95 ميلى شمال باب المندب . ( 5 ) . ر ك : فارسنامه ناصرى ، گفتار دوم ، احوال مؤلف در محله سردزك . ( 6 ) . برابر با 21 يا 22 مارس 1871 . ( 7 ) . ر ك : خاطرات سياسى امين الدوله ، ص 18 .